پیشگیری از مسمومیت در کودکان نیازمند آگاهی، آموزش و مراقبت مستمر والدین
رئیس اداره ی نظارت بر دارو و مواد مخدر مدیریت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه گفت: مسمومیت یکی از علل شایع مراجعه کودکان به اورژانس است و میتواند در عرض چند دقیقه به یک وضعیت تهدیدکننده حیات تبدیل شود.دکتر مریم شجاع با بیان این که کودکان به دلیل ویژگیهای رشدی و رفتاری خاص خود، گروهی بسیار آسیبپذیر در برابر مسمومیتها محسوب میشوند، افزود: سیستم متابولیسمی بدن کودکان با بزرگسالان متفاوت است و حتی مقدار کمی از دارو یا ماده شیمیایی میتواند اثرات شدید و گاه مرگبار در بدن آنان ایجاد کند.وی با تأکید بر اینکه محیط خانه باید از نظر وجود مواد سمی، داروها و مواد شیمیایی ایمنسازی شود، گفت: داروها، شویندهها، سموم و مواد آرایشی باید در کابینتهای قفلدار و دور از دسترس کودکان نگهداری شوند.دکتر مریم شجاع با بیان اینکه دارو یکی از مهمترین عوامل بروز مسمومیت در کودکان است. عنوان کرد: والدین باید دارو را صرفاً طبق تجویز پزشک و در دوز مناسب برای کودک استفاده کنند. برخی والدین برای تشویق کودک به مصرف دارو، آن را مانند «آبنبات» توصیف میکنند، در حالی که این کار خطرناک است و میتواند منجر به مصرف خودسرانه توسط کودک شود.او ادامه داد: توضیح ساده درباره علائم هشدار روی بستهها مانند علامت جمجمه، و تکرار پیامهای ایمنی در محیط خانه، باعث میشود کودک در آینده رفتار محتاطانهتری داشته باشد.وی درباره انواع مسمومیتهای شایع در کودکان گفت: مسمومیت دارویی، مسمومیت با مواد شوینده، مسمومیت غذایی، مسمومیت با مواد نفتی، مسمومیت با مواد مخدر و تماس با سموم یا حشرات از شایعترین موارد هستند.او افزود: در مسمومیت دارویی، علائمی مانند تهوع، خوابآلودگی، استفراغ و تشنج دیده میشود. در مسمومیت با مواد شوینده، کودک ممکن است دچار سوزش دهان، سرفه، یا دشواری تنفس شود، مسمومیت غذایی معمولاً با دلدرد، تب و اسهال همراه است و در مسمومیت با مواد نفتی یا بنزین، استنشاق یا بلع مقدار اندک نیز میتواند باعث اختلال تنفسی شود.دکتر مریم شجاع اظهار داشت : علائمی مانند استفراغ مکرر یا خونی، تغییر در سطح هوشیاری، کبودی لبها، تشنج، و بوی غیرعادی از دهان باید جدی گرفته شود و در این شرایط تماس فوری با اورژانس (۱۱۵) ضروری است و والدین باید بسته دارو یا ماده مصرفشده را نزد خود نگه دارند تا به تیم درمانی نشان دهند و اطلاعات دقیق شامل زمان، مقدار و نوع ماده را ارائه کنند.
وی با بیان اینکه مسمومیت با مخدرها در کودکان یکی از خطرناکترین و در عین حال قابل پیشگیریترین موارد اورژانسی است. افزود: متأسفانه برخی والدین یا مراقبان، با باور غلطی که دود یا مقدار کمی از مواد مخدر میتواند برای درمان مشکلاتی مانند اسهال، سرفه یا بیقراری مفید باشد، باعث بروز مسمومیتهای شدید در کودکان میشوند.
این داروساز با تاکید بر اینکه بدن کودکان بهویژه در سنین پایین، نسبت به اثرات مواد مخدر بسیار حساس است و حتی دوزهای بسیار کم میتواند موجب خوابآلودگی شدید، کاهش سطح هوشیاری، سرکوب تنفس (آپنه تنفسی) و در نهایت مرگ شود. خاطرنشان کرد: مصرف یا تماس تصادفی با مواد افیونی مانند تریاک، شیره یا متادون نیز از علل شایع مسمومیت در کودکان است و نیازمند درمان فوری در مراکز درمانی میباشد. آگاهسازی خانوادهها و نگهداری ایمن این مواد از دسترس کودکان، نقش مهمی در پیشگیری از این حوادث دارد.
وی با بیان اینکه نخستین گام در مواجهه با مسمومیت، حفظ خونسردی و تماس فوری با اورژانس است. تصریح کرد: در صورت ریختن ماده سمی روی پوست یا چشم، محل باید با آب فراوان شسته شود و کودک سریعاً به مرکز درمانی منتقل شود.


